O ΤΥΠΟΣ ΚΑΙ Η ΟΥΣΙΑ

Γρηγόριος Ξενόπουλος, Ο ΤΥΠΟΣ ΚΑΙ Η ΟΥΣΙΑ

ΘΕΜΑ: είναι ο διορισμός του  Επτανήσιου Δαρέζη ως επάρχου στην Πελοπόννησο, η επιμονή του στην τήρηση των τύπων και η αδυναμία του να συμβιβαστεί με τις αντιλήψεις που ίσχυαν στο νεοσύστατο ελληνικό κράτος. Το ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ είναι κοινωνικό, ψυχογραφικό (=εμβαθύνει σε χαρακτήρες) και σατιρικό.

  Δομή:

      1^η εν.Ο διορισμός του Δαρέζη ως επάρχου, οι φιλοδοξίες του και οι προσδοκίες του για αναγνώριση της υψηλής του θέσης. 

         2^η εν. Η συνάντηση του Δαρέζη με τον νομάρχη και η πρώτη απογοήτευση.

    3^η εν. Η μάταιη προσδοκία του Δαρέζη για τιμητικό σινιάλο στο καράβι.

    4^η εν.  Η συνάντηση και η συνομιλία με τον καπετάνιο του πλοίου και η δεύτερη διάψευση των προσδοκιών του.

    5^η εν. Η επιστροφή του Δαρέζη στο νησί και η παραίτησή του από το αξίωμα  του επάρχου.

    Θεματικά κέντρα:

 Η διαφορά πολιτισμικού επιπέδου μεταξύ Επτανήσων και Παλαιάς Ελλάδας.

 Η παρουσίαση ενός ιδιότυπου γραφικού χαρακτήρα.

 Τι σημαίνουν οι τύποι για κάθε πρόσωπο του διηγήματος.

  Τεχνική της αφήγησης:

    Η αφήγηση είναι χρονολογική (γραμμική: τα γεγονότα αναφέρονται με τη σειρά που διαδραματίστηκαν, με τη φυσική τους σειρά) Ο αφηγητής είναι αμέτοχος στην ιστορία ,παντογνώστης, τριτοπρόσωπος, δεν συμμετέχει στα γεγονότα (ετεροδιηγητικός – αφήγηση με μηδενική εστίαση). Μόνο προς το τέλος της ιστορίας κάνει αισθητή την παρουσία του «Εγώ όμως υποθέτω…..»

    Η Γλώσσα του κειμένου είναι απλή δημοτική και αποδίδει με εύστοχη ειρωνεία τις καταστάσεις που έχουν σχέση με τη συμπεριφορά και την αριστοκρατική νοοτροπία του Δαρέζη. Οι επτανησιακές ιδιωματικές λέξεις που χρησιμοποιεί σε διάφορα σημεία του κειμένου καθώς και τα «δάνεια» από ευρωπαϊκές γλώσσες, δε δυσκολεύουν το σύγχρονο αναγνώστη, ενώ οι διάλογοι με τη φυσικότητα και τα πολλά σημεία στίξης (ερωτηματικά, θαυμαστικά και αποσιωπητικά) δίνουν ποικιλία, φυσικότητα, ζωντάνια και προφορικότητα στο λόγο καθώς και θεατρική διάσταση στο διήγημα.

    Παρατηρούνται τα στοιχεία της προφορικής αφήγησης (ο αφηγητής διακόπτει το λόγο για να απευθυνθεί στους αναγνώστες) και της μίμησης (μεταφέρει με διάλογο τα λόγια των ηρώων).

    Ο χώρος στον οποίο διαδραματίζονται τα γεγονότα είναι η Κέρκυρα και το πλοίο της γραμμής προς το Μοριά.

    Ο χρόνος της ιστορίας προσδιορίζεται με τη φράση Όταν ενώθηκε η Επτάνησο με την Ελλάδα (αυτή έγινε το 1864). Η ιστορία λοιπόν της αφήγησης αρχικά αναφέρεται στο χρονικό διάστημα πριν το 1864 (στην καριέρα του Δαρέζη ως δικαστή) και στη συνέχεια στο διάστημα μετά το 1864.

ΣΤΟΧΟΣ του συγγραφέα είναι να παρουσιάσει την αδυναμία που είχαν οι προηγμένοι πολιτισμικά Επτανήσιοι αριστοκράτες που ασκούσαν τη διοίκηση στα χρόνια της Αγγλοκρατίας να εγκαταλείψουν την τυπολατρία και να προσαρμοστούν στην απλότητα που απαιτούσε το νεοσύστατο ελληνικό κράτος.

ΤΡΟΠΟΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ ΠΡΟΣΩΠΩΝ

Ο συγγραφέας χρησιμοποιεί τη ΔΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟ, παρουσιάζοντας τους χαρακτήρες των προσώπων μέσα από τη συμπεριφορά τους, δηλαδή μέσα από όσα κάνουν και από όσα λένε (ακόμα και από όσα σκέφτονται) τα ίδια τα πρόσωπα (δυναμική παρουσίαση). Με αυτή τη μέθοδο  ο αναγνώστης αφήνεται να σχηματίσει τη δική του γνώμη για το χαρακτήρα των προσώπων. Ωστόσο, σε πολλά σημεία δίνει και ο ίδιος χαρακτηρισμούς , χρησιμοποιώντας έτσι τη ΜΕΘΟΔΟ Της ΑΜΕΣΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ (στατική παρουσίαση).

ΤΑ ΠΡΟΣΩΠΑ

Ο ΔΑΡΕΖΗΣ ήταν αδιαμφισβήτητα θερμός πατριώτης, που επιθυμούσε τόσο πολύ να υπηρετήσει την πατρίδα του, ώστε αποφάσισε να εγκαταλείψει το δικαστικό του λειτούργημα και να αναλάβει ένα δημόσιο αξίωμα στο νεοσύστατο και ανοργάνωτο ελληνικό κράτος. Είναι ένας γνήσιος άρχοντας με αγγλική νοοτροπία και αριστοκρατικό ήθος, που δεν προσποιείται: πιστεύει στην αξία του και απαιτεί να του αποδίδουν  ανάλογες τιμές. Η τυπολατρία που τον χαρακτηρίζει τον κάνει γραφικό, επειδή οι μη Επτανήσιοι Έλληνες δεν είναι συνηθισμένοι σε τυπικότητες και ευγένειες, είναι κατώτεροι πολιτισμικά και προτεραιότητά τους είναι η ρεαλιστική αντιμετώπιση των ουσιαστικών προβλημάτων του κράτους τους.

Ο ΝΟΜΑΡΧΗΣ είναι ευγενικός, αν και δυσκολεύεται να κρύψει την ειρωνική του διάθεση. Ωστόσο, τον αντιμετωπίζει με υπηρεσιακή σοβαρότητα και τυπικότητα.

Ο ΚΑΠΕΤΑΝΙΟΣ παρουσιάζεται ως ο αντίποδας στην τυπικότητα και στην αριστοκρατική νοοτροπία του Δαρέζη, με την ακραία συμπεριφορά του αυθόρμητου, του ντόμπρου και μονοκόμματου ανθρώπου, που δίνει σημασία στην ουσία αγνοώντας τους τύπους, εκφράζοντας έτσι το μέσο Έλληνα της μετεπαναστατικής περιόδου.

Ο ΔΑΡΕΖΗΣ ΩΣ ΔΙΚΑΣΤΗΣ

Ο τρόπος που ασκούσε τα καθήκοντά του αποκαλύπτει την ξεχωριστή επαγγελματική του φυσιογνωμία. Είναι προσκολλημένος στο γράμμα του νόμου, σχολαστικός, έντιμος, ευσυνείδητος, σοβαρός, αξιοπρεπής, δίκαιος, ηθικός, υπεύθυνος, αυστηρός, αμερόληπτος –γενικά ένας άμεμπτος δικαστικός λειτουργός.

Η ΦΑΙΔΡΗ ΕΜΜΟΝΗ ΤΟΥ ΔΑΡΕΖΗ ΣΤΗΝ ΤΗΡΗΣΗ ΤΩΝ ΤΥΠΩΝ

Ο Δαρέζης είναι αντιπροσωπευτικός τύπος της επτανησιακής αριστοκρατίας. Έχει αφομοιώσει την αγγλική νοοτροπία, ανήκει στην ανώτερη κοινωνική τάξη και τηρεί τους τύπους, όπως αρμόζει στο πολιτισμικό του επίπεδο. Η απόδοση από αυτόν μεγάλης σημασίας στα αξιώματα και τους τύπους και η προσήλωσή του σ’αυτούς είναι μέρος της βιοθεωρίας του. Όμως, η απαίτησή του να τηρούν σχολαστικά τους τύπους και οι άνθρωποι που δεν έχουν την παιδεία και τον πολιτισμό των ανθρώπων του δικού του κύκλου και αδιαφορούν για τις τυπολατρικές εκδηλώσεις τον καθιστά μη σοβαρό πρόσωπο. Έτσι, ο Δαρέζης σκιαγραφείται με ειρωνική και σατιρική διάθεση ως γραφικός και φαιδρός τύπος.

Ο ΚΑΠΕΤΑΝΙΟΣ ΩΣ ΕΚΦΡΑΣΤΗΣ ΜΙΑΣ ΑΛΛΗΣ ΝΟΟΤΡΟΠΙΑΣ

Οι ουτοπικές (=απραγματοποίητες) προσδοκίες και οι ιδεαλιστικές αντιλήψεις του Δαρέζη, αντιπροσωπευτικού τύπου των ανεπτυγμένων πολιτισμικά αριστοκρατών των Επτανήσων, συγκρούονται με τις ρεαλιστικές αντιλήψεις που επικρατούν στο νεοσύστατο ελληνικό κράτος, των οποίων εκφραστής είναι ο καπετάνιος. Ο αφηγητής τον παρουσιάζει ως έναν από τους πιο ευθείς χαρακτήρες που δε δίνει καμία σημασία στους τύπους. Όμως , η ευθύτητα του χαρακτήρα του και η περιφρόνηση στους τύπους τον εκτρέπουν σε αγενείς εκδηλώσεις, που φανερώνουν έλλειψη πολιτισμού και δείχνουν τη διαφορά ανάμεσα στο υψηλό κοινωνικό και πολιτισμικό επίπεδο των Επτανησίων και στον τρόπο ζωής και τις αντιλήψεις που επικρατούσας στο ανοργάνωτο ακόμα ελληνικό κράτος. Παρακολουθώντας, λοιπόν, τη συμπεριφορά του απέναντι στο Δαρέζη επισημαίνουμε τα ακόλουθα:

-Είναι ειλικρινής και προσγειωμένος. Φέρεται αβίαστα, φυσικά, χωρίς προσποίηση ή τυπικότητες καθώς αντιμετωπίζει έναν ευγενή σαν ίσο του.

-Είναι είρωνας , αγενής και προσβλητικός.

Η ΠΑΡΑΙΤΗΣΗ ΤΟΥ ΔΑΡΕΖΗ

Ο Δαρέζης είναι ένας άνθρωπος με σταθερές αξίες και σαφείς αντιλήψεις, που αντανακλούν την κοινωνική και πολιτισμική του ανωτερότητα. Ζώντας στο κλειστό αριστοκρατικό περιβάλλον του νησιού του είχε διαμορφώσει μια συγκεκριμένη βιοθεωρία, μέσα στην οποία ο τύπος και η ουσία συνυπάρχουν αξεδιάλυτα. Είναι φυσικό λοιπόν να μη μπορεί να κατανοήσει ότι στο ελληνικό κράτος, που προσπαθεί να συγκροτηθεί, σημασία έχει μόνο η ουσία και παραμερίζονται ή αγνοούνται οι τυπολατρικές εκδηλώσεις.

Η επιδίωξή του να υπηρετήσει ως έπαρχος το ελληνικό κράτος τον φέρνουν αντιμέτωπο με μια σειρά από διαψεύσεις, οι οποίες τον αποθαρρύνουν, τον απογοητεύουν. Έτσι, νιώθει ξένο σώμα ανάμεσα σε ανθρώπους που δεν υπολογίζουν τους τύπους και δεν μπορεί να ανταποκριθεί στο ρόλο του, γιατί είναι αλλιώς μαθημένος και δεν μπορεί να αλλάξει νοοτροπία τώρα στα   γεράματα. Γι’ αυτό οδηγείται στην παραίτηση. Εγκαταλείπει, λοιπόν, τη φιλοδοξία του να προσφέρει τις υπηρεσίες του στο ελληνικό κράτος και αποφασίζει να ιδιωτεύσει επειδή θέλει να παραμείνει συνεπής στις αρχές του. Δεν πρόκειται δηλαδή για μια εμμονή που περιορίζεται στην αντιπαράθεση τύπου και ουσίας, αλλά για μια γενικότερη διάσταση δύο κόσμων. Ο κόσμος του είναι διαφορετικός και οι αντιλήψεις του ασύμβατες με την κοινωνική πραγματικότητα την οποία καλείται να υπηρετήσει και στην οποία θα ήταν υποχρεωμένος να προσαρμοστεί.

    Τα πράγματα θα είχαν διαφορετική εξέλιξη, αν ο Δαρέζης είχε διαφορετικές αντιλήψεις ή αν ήταν διατεθειμένος να παραμερίσει τις αρχές

του και τις τυπολατρικές αντιλήψεις του ή αν είχε συλλάβει τα μηνύματα από την πρώτη συνάντηση που είχε με το Νομάρχη. Έτσι, θα μπορούσε να προσπεράσει την απουσία επισημότητας στο καράβι και θα έφτανε στον προορισμό του διακριτικά και αθόρυβα. Όμως, και σ’ αυτή την  περίπτωση θα γινόταν συνεχώς εμφανής , στη διάρκεια της θητείας του στο νέο αξίωμα, η διαφορά αξιών ανάμεσα στο κοινωνικό σύστημα της επτανησιακής και της ελληνικής κοινωνίας και θα έπρεπε να παραβιάζει τις αρχές του, για να ασκεί τα καθήκοντά του απρόσκοπτα. Επομένως, η παραίτηση ήταν η καλύτερη λύση.

" Ο Παχύς και ο Αδύνατος" Α. ΤΣΕΧΩΦ

" Ο Παχύς και ο Αδύνατος" 

Θεματικά κέντρα: 

·         Αλλοτρίωση

·         Γραφειοκρατία

·         Δουλοπρέπεια

ΘΕΜΑ:  Το σύντομο διήγημα του Τσέχωφ παρουσιάζει την αλλοτρίωση των ανθρώπινων χαρακτήρων και σχέσεων στο πλαίσιο της γραφειοκρατίας της τσαρικής Ρωσίας.

           Δύο παλιοί συμμαθητές συναντιούνται στο σιδηροδρομικό σταθμό. Πριν ακόμα γνωριστούν, η περιγραφή της εικόνας και της μυρωδιάς τους από τον αφηγητή αποκαλύπτει τόσο τα σημάδια της ταξικής τους διαφοράς όσο και την κοινή τους μιζέρια. Ύστερα από την αρχική συγκίνηση, η απόπειρα του Αδύνατου να εκθέσει τα τεκμήρια της αξιοπρεπούς κοινωνικής του θέσης συγκρούεται με την καταλυτική ομολογία του Παχύ για την πολύ ανώτερη θέση, που ο ίδιος έχει κατορθώσει να κατακτήσει. Η τραγελαφική συνέχεια, με την κωμική δουλοπρέπεια που εκδηλώνει ο παλιός συμμαθητής προς τον αυτάρεσκο σημερινό ανώτερό του, δηλώνει με σαφήνεια τα στενά όρια της αξιοπρέπειας στο ασφυκτικό περιβάλλον της γραφειοκρατικής δημοσιοϋπαλληλίας.

     Η ηθική κατάπτωση του Αδύνατου γίνεται ακόμα εντονότερη καθώς διαδραματίζεται μπροστά στην οικογένειά του, μεταμορφώνοντας τη στιγμιαία συνάντηση σε αποκαλυπτική στιγμή, που φαίνεται να σφραγίζει στα μάτια της γυναίκας και του παιδιού του την πλήρη προσωπική αποτυχία.

     Όπως συχνά συμβαίνει στον Τσέχωφ, ο τόνος του σύντομου διηγήματος είναι γλυκόπικρος, καθώς το επεισόδιο και η περιγραφή του από τον αφηγητή εκφράζουν συγχρόνως χιούμορ για την κωμική αλληλεπίδραση των δύο χαρακτήρων και θλίψη για την υποχώρηση της αξιοπρέπειας  μπροστά στην ελάχιστη κοινωνική διαφορά.

Ο γραφειοκρατικός μικρόκοσμος παρουσιάζεται τόσο ισχυρός, ώστε να παρέχει το μείζον κριτήριο για την αυτοαξιολόγηση των μελών του. Μια λεπτομέρεια, εξάλλου, που εμφανίζεται ως μακρινή και χαριτωμένη ανάμνηση, φαίνεται να δηλώνει με χιούμορ την προδιαγεγραμμένη πορεία των δύο χαρακτήρων: Ο Ηρόστρατος και ο Εφιάλτης των σχολικών χρόνων δείχνουν να έχουν επαληθεύσει τα παιδικά τους παρατσούκλια στην εξέλιξή τους σε ενήλικες γραφειοκράτες.

Ενότητες και πλαγιότιτλοι

1^η ενότητα: Στο σιδηροδρομικό  …Έχω δύο παράσημα  

 Πλαγιότιτλος: Η συνάντηση των δύο φίλων στο σιδηροδρομικό σταθμό

2^η ενότητα : Ο Αδύνατος ξαφνικά χλώμιασε … ευχάριστα κατάπληκτοι 

Πλαγιότιτλος: H αλλαγή στάσης του Αδύνατου απέναντι στον Παχύ

Ο τίτλος του κειμένου

Ο τίτλος υποδηλώνει και αποκαλύπτει την ταξική διαφορά των δύο ηρώων:

Ο Παχύς οικονομικά ευκατάστατος, κοινωνικά ανώτερος.

Ο Αδύνατος χαμηλής κοινωνικής και οικονομικής τάξης, με ισχνό εισόδημα.

Τα παρατσούκλια και τι υποδηλώνουν

        Ηρόστρατος: πυρπόλησε το ναό της Αρτέμιδος στην Έφεσο 

για να μείνει γνωστό το όνομά του στην ιστορία = 

μπορεί να κάνει τα πάντα για να ανέλθει στην εξουσία (όπως ο Παχύς)

[ υπάρχει στα αγγλικά ο όρος Herostrat fame = δόξα με κάθε μέσο

Εφιάλτης: ο προδότης στη μάχη των Θερμοπυλών= 

έτοιμος μπροστά στην εξουσία να προδώσει αρχές και αξιοπρέπεια 

Αφηγηματικοί τρόποι

Αφήγηση η οποία εναλλάσσεται με διάλογο

γ΄πρόσωπη αφήγηση/ αφηγητής αμέτοχος, ετεροδιηγητικός 

Λήθη, Λ. Μαβίλης (ιστολόγιο)

eM. ΡΟΪΔΗΣ, ΤΑ ΥΑΛΟΠΩΛΕΙΑ

Ø 1830-1880: Η ρομαντική σχολή των Αθηνών

o   επιστροφή στο παρελθόν

o   μελαγχολία και απαισιόδοξη διάθεση

o   καθαρεύουσα

o   προσπάθεια για τόνωση του εθνικού φρονήματος του λαού

Ø Χρονογράφημα είναι ένα είδος πεζού λόγου που καλλιεργήθηκε κυρίως από τις στήλες του ημερήσιου τύπου. Είναι σύντομο και αντλεί τα θέματά του από την τρέχουσα κοινωνική και πολιτική πραγματικότητα. Προϋποθέτει περιεκτικότητα, κομψότητα λόγου και αμεσότητα.

eM. ΡΟΪΔΗΣ, ΤΑ ΥΑΛΟΠΩΛΕΙΑ

Ø  Θεματικές ενότητες:

o   οι συνήθειες των αρσενικών σκύλων

o   η κατάσταση των πεζοδρομίων της Αθήνας

o   η προσωπική εμπειρία του συγγραφέα

o   περιγραφή ενός συγκεκριμένου επεισοδίου

Ø Η αφήγηση γίνεται σε πρώτο πρόσωπο (συνηθίζεται στο χρονογράφημα) και ο αφηγητής συμμετέχει (ως θεατής ή με τις σκέψεις του) στο περιστατικό.

Ø Γλώσσα καθαρεύουσα, μακροπερίοδος λόγος και αρχαιότροπη σύνταξη.

Ύφος

• πυκνό, περίτεχνο, ειρωνικό

Εκφραστικά μέσα

• εικόνες
• παρομοιώσεις: έμφαση στο κωμικό στοιχείο, παραστατικότητα, ακρίβεια, δραστικότητα
• μεταφορές
•  ασύνδετο

 Ειρωνεία και κωμικό στοιχείο: 

α) επιχειρείται μέσα από:

• από λέξεις και φράσεις
• χρήση καθαρεύουσας (επισημότητα, σοβαρότητα)
• χρήση δημοτικής
• κωμικές σκηνές

β) λειτουργία :

• σχολιάζει, σατιρίζει τα συμβάντα που τον ενοχλούν

τι ενοχλεί τον συγγραφέα:

• από πρακτική άποψη: αδυναμία πεζών να περπατήσουν με ασφάλεια
• αισθητική άποψη: κακόγουστο θέαμα
• παραβίαση νόμων

συναισθήματα :

• δυσαρέσκεια, ενόχληση
• χαιρέκακη ικανοποίηση
• φαίνεται να συμπαθεί τους σκύλους

Αφηγηματικές τεχνικές

• αφηγητής ομοδιηγητικός (εσωτερική εστίαση)
• επιβράδυνση
• γραμμική αφήγηση

  Αφηγηματικοί τρόποι

• περιγραφή ( αντικειμένων, γεγονότων, συναισθημάτων)
• σχόλια (Αλλά τι ζητούσιν……εκείνα;)
• αφήγηση α’ προσώπου

ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΗ (ΕΝΟΤΗΤΑ 1)

Η αρχαία  Ελλάδα έδωσε στην Ευρώπη τις βάσεις του Δυτικού Πολιτισμού. (Θέατρο, φιλοσοφία, καλές τέχνες, πολιτική σκέψη, βάσεις επιστημών)

Η νεότερη Ελλάδα επηρεάστηκε από τον Ευρωπαϊκό και παγκόσμιο πολιτισμό. (νεότερες επιστήμες, πεζογραφία, ποίηση, τέχνες, κινηματογράφος, τηλεόραση, μουσική, διατροφή)

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΟΥ ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΑΝ  ΤΟΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ ΤΗΣ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ:

·         Αρχαίος ελληνικός πολιτισμός

·         Βυζάντιο / Ορθοδοξία

·         Επιρροές του Οθωμανικού στοιχείου εξ’ αιτίας της τουρκοκρατίας

·         Σύγχρονη «Παγκόσμια Κοινωνία»

Σε σχέση με ορισμένα κράτη της Ε. Ε. η Ελλάδα υπερτερεί στα υστερεί στα παρακάτω:

·         Μικρή Παραγωγικότητα

·         Χαμηλή ανταγωνιστικότητα

·         Διογκωμένος και αναποτελεσματικός Δημόσιος Τομέας

·         Τεράστια φοροδιαφυγή και φοροαποφυγή στον Ιδιωτικό Τομέα

·         Ανεργία

·         Υπέρογκο Δημόσιο Χρέος

·         Διαφθορά (σε μέτριο βαθμό)

Ενότητα 1-Συντακτικό

Ν. Ε. ΓΛΩΣΣΑ-Τ. Γ΄

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΕΝΟΤΗΤΑΣ 1

Β1. ΤΡΟΠΟΙ ΣΥΝΔΕΣΗΣ ΤΩΝ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ

1. ασύνδετο σχήμα : παρατίθεται απλώς η μία πρόταση κοντά στην άλλη χωρίς συνδετικές λέξεις

                     (γοργότητα και ζωηρότητα στο ύφος)

                               π. χ. Το ντουφέκι ανάβει, αστράφτει, λάμπει, κόφτει το σπαθί.

2. παρατακτική σύνδεση : παρατάσσει κατά σειρά και συνδέει με παρατακτικούς συνδέσμους δύο ή    

                  περισσότερα ισότιμα στοιχεία του λόγου (λέξεις, φράσεις, προτάσεις)

                           π. χ. Αγωνίστηκε σκληρά και πέτυχε.

3. υποτακτική σύνδεση : συνδέει μη ισότιμες προτάσεις με υποτακτικούς συνδέσμους και μόρια ή

                με αναφορικές αντωνυμίες & επιρρήματα και με ερωτηματικές αντωνυμίες.

                        π. χ. Αν χρειάζεται, ξαναδιαβάστε το κείμενο.

·         ΠΑΡΑΤΑΚΤΙΚΗ ΣΥΝΔΕΣΗ.

-          κύρια πρόταση + κύρια πρόταση

       π. χ. κάθισε και περίμενε

-          Δευτερεύουσα πρόταση + δευτερεύουσα πρόταση ίδιου είδους

π. χ.  Όταν προσέχει και όταν ακούει, καταλαβαίνει αμέσως.

·               ΥΠΟΤΑΚΤΙΚΗ ΣΥΝΔΕΣΗ

-          κύρια πρόταση + δευτερεύουσα πρόταση

π. χ. Ήταν πολύ αργά, όταν ξεκινήσαμε.

-          δευτερεύουσα πρόταση + δευτερεύουσα πρόταση ανόμοιου είδους

π. χ. Όταν με πείσεις ότι ξέρεις τι κάνεις, θα σε ακολουθήσω.

ΟΙ ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ

Α. ΠΑΡΑΤΑΚΤΙΚΟΙ	Β. ΥΠΟΤΑΚΤΙΚΟΙ
Συνδέουν όμοιες προτάσεις ή όρους	Εισάγουν δευτερεύουσες προτάσεις
·         συμπλεκτικοί : και, ούτε, μήτε, ουδέ, μηδέ ·         αντιθετικοί : μα, παρά, αλλά, ωστόσο, όμως ·      διαζευκτικοί : ή, είτε ·         αποτελεσματικοί : λοιπόν, άρα, ώστε, επομένως	·      ειδικοί  : που, πως, ότι (ειδικές) ·      τελικοί : να, για να  (τελικές) ·      υποθετικοί : αν. άμα, σαν (υποθετικές) ·      χρονικοί : όταν, όποτε, καθώς, μόλις, πριν, ενώ, αφού,       προτού (χρονικές) ·      αιτιολογικοί : αφού, γιατί, επειδή (αιτιολογικές) ·      συμπερασματικοί : ώστε, που (συμπερασματικές) ·      διστακτικοί : μη(ν), μήπως (ενδοιαστικές) ·      εναντιωματικοί : αν και, ενώ, μολονότι (εναντιωματικές)

Β2-3. ΟΙ ΕΠΙΛΟΓΕΣ ΣΤΙΣ ΣΥΝΔΕΣΕΙΣ ΤΩΝ ΠΡΟΤ. ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΣΤΟ ΛΟΓΟ

- Ο ομιλητής αποφεύγει τη χρήση συνδετικών λέξεων            λόγος πιο άμεσος, γρήγορος,

                                           (σελ. 18)                                                ζωηρός - πρόχειρος

- Ο ομιλητής /συγγραφέας προσθέτει συνδετικές λέξεις            λόγος πιο επίσημος, ακριβής,

                                                               φροντισμένος, οργανωμένος, κατανοητός – φλύαρος

Γ. ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

επιλογή θέματος          συγκέντρωση ερευνητικού υλικού        διάρθρωση και συγγραφή εργασίας        τελική θέση          βιβλιογραφία (από βιβλίο, εγκυκλοπαίδεια, εργασία)

Δ. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ  : η επιλογή της λέξης (σελ. 24)