ΕΝΟΤΗΤΑ 4

Ν . Ε. ΓΛΩΣΣΑ – Τ. Γ΄

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΕΝΟΤΗΤΑΣ

Α . ΑΝΑΦΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΕΙΣΑΓΟΝΤΑΙ με Αναφορικές αντωνυμίες

Αναφορικά επιρρήματα

Ονοματικές επιρρηματικές

επιθετικές ελεύθερες ελεύθερες

α ) επιθετικές αναφορικές ρόλο επιθετικού προσδιορισμού ο οποίος

εισάγονται με αναφορικές ΑΝΤ που

π.χ. Κάθε πόλη της Ευρώπης είναι σαν μια γυναίκα που δε μοιάζει…..

(Δε χωρίζονται με κόμμα από την Κύρια Πρ, όταν περιέχουν απαραίτητες πληροφορίες

Χωρίζονται με κόμμα από την Κύρια Πρ, όταν προσθέτουν απλώς μια πληροφορία σε κάτι ήδη επαρκώς προσδιορισμένο)

β) ελεύθερες αναφορικές

Ονοματικές επιρρηματικές

Εισάγονται με αναφ. Αντ. Εισάγονται με αναφ. Επιρ.

Εξαρτώνται από ένα Ρήμα εξαρτώνται από ένα Ρήμα

Χρησιμοποιούνται ως χρησιμοποιούνται ως

Υ Κτγ επιρρηματικοί προσδιορισμοί

όποιος θέλει να το πει εύχομαι να πετύχεις ό,τι επιδιώκεις

(χρόνου, τόπου, τρόπου κ.λ.π.)

Α

Η γυμνάστρια θα προπονεί όσους επέλεξε

Β. ΑΝΑΦΟΡΙΚΗ ΑΝΤΩΝΥΜΙΑ Ο ΟΠΟΙΟΣ (συμφωνεί σε γένος + αριθμό με το προσδιοριζόμενο)

Ονομαστική : Υ π.χ. Οι μετανάστες οι οποίοι εργάζονται στην Ευρώπη συμβάλλουν στην….

Χ ρήση γενική : ονοματικός προσδιορισμός π.χ. Οι Ευρωπαίοι πολίτες των οποίων τα δικαιώματα παραβιάζονται…

αιτιατική : Α π.χ. Οι Ευρωπαϊκές χώρες τις οποίες έχω επισκεφτεί είναι τρεις

.

Γ. Το ΠΟΥ και οι ΠΡΟΘΕΤΙΚΕΣ ΦΡΑΣΕΙΣ (σε ανεπίσημο ύφος)

Στη θέση προθετικής φρ. Στη θέση του αναφορικού επιρ όπου

Δ ηλώνουμε τόπο, όργανο, συνοδεία, μέσο

Το καμπαναριό που ανέβαινα η φίλη μου που πήγαμε στις Βρυξέλλες…

έχασα το μολύβι που θα έγραφα το πούλμαν που ταξιδέψαμε

Δ . ΣΥΝΩΝΥΜΕΣ ΛΕΞΕΙΣ έχουν την ίδια περίπου σημασία π.χ. άνθος – λουλούδι

ΑΝΤΙΘΕΤΕΣ ΛΕΞΕΙΣ έχουν αντίθετες σημασίες

α . κλιμακωτά αντίθετα : δύο λέξεις που αποτελούν τα άκρα μιας κλίμακας με ενδιάμεσες διαβαθμίσεις

π.χ. κρύος δροσερός χλιαρός ζεστός

ούτε κρύος ούτε ζεστός

β. δυαδικά αντίθετα : δύο λέξεις ανάμεσα στις οποίες δεν υπάρχει ενδιάμεση κατάσταση

π .χ. ελεύθερος σκλαβωμένος

γ. αντίστροφα αντίθετα : η μία λέξη περιγράφει τη σχέση μεταξύ δύο ανθρώπων και η άλλη περιγράφει την ίδια σχέση αλλά από την πλευρά του άλλου ατόμου

π .χ. πουλώ αγοράζω

ΕΝΟΤΗΤΑ 3

Ν . Ε. ΓΛΩΣΣΑ – Τ. Γ΄

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΕΝΟΤΗΤΑΣ

Β 1-Β4. ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΥΣΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

ΟΝΟΜΑΤΙΚΕΣ ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΙΚΕΣ

• Ισοδυναμούν με ΟΥΣ – ΕΠΙΘ – ΑΝΤ   ισοδυναμούν με ΕΠΙΡ
• Χρησιμοποιούνται ως Υ- Α (σε Ρ)-  χρησιμοποιούνται ως ΠΡΟΣΔ (σε ονοματικό όρο της πρότασης εξάρτησης ) ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΙΚΟΙ ΠΡΟΣΔ
• Δε χωρίζονται με κόμμα από την κύρια πρόταση (στο Ρ της πρότασης εξάρτησης)

τόπου, χρόνου, αιτίας,

σκοπού, αναφοράς, προϋπό-

θεσης, αποτελέσματος

• Ειδικές

-εισάγονται με ότι, που, πως

-εξαρτώνται από Ρ λέω, δείχνω, δηλώνω,

γνωρίζω, νομίζω…

-χρησιμοποιούνται ως Α, Υ (σε απρόσωπα Ρ),

Επεξηγήσεις (σε ΟΥΣ) π. χ. Είπε ότι θα τους βοηθήσει

• Βουλητικές

-εισάγονται με να

-εξαρτώνται από Ρ πρέπει, θέλω, μπορώ,

ζητώ, οφείλω…

-χρησιμοποιούνται ως Α, Υ, Επεξηγήσεις π. χ. Ζήτησε να έρθει μαζί μας

• Ενδοιαστικές

-εισάγονται με μη, να μη, μήπως

εκφράζουν ενδοιασμό, φόβο

-εξαρτώνται από Ρ φοβάμαι, ανησυχώ, φυλάγομαι…

-χρησιμοποιούνται ως Α, Υ, Επεξηγήσεις π. χ. Φοβάμαι μήπως αργήσω

• ( πλάγιες ερωτηματικές)

Γ. ΠΟΛΥΣΗΜΙΑ ΛΕΞΕΩΝ

Η ίδια λέξη έχει δύο ή περισσότερες σημασίες, που έχουν κάποια σχέση μεταξύ τους

π . χ. ρίζα φυτού

ανθρώπου (καταγωγή)

Δ. ΔΙΑΤΥΠΩΣΗ ΑΙΤΙΟΛΟΓΗΜΕΝΩΝ ΚΡΙΣΕΩΝ

Σαφήνεια, ακρίβεια, αιτιολόγηση, απόδειξη ορθότητας

……………………………………………………………………………………………………………

 Ρ : ρήμα, Υ: υποκείμενο, Α : αντικείμενο, ΠΡΟΣΔ : προσδιορισμός, ΟΥΣ : ουσιαστικό, ΕΠΙΘ : επίθετο, ΑΝΤ : αντωνυμία, ΕΠΙΡ : επίρρημα

ΕΝΟΤΗΤΑ 2

Ν . Ε. ΓΛΩΣΣΑ – Τ. Γ΄

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΕΝΟΤΗΤΑΣ

Β 1-Β4. ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΥΣΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

ΟΝΟΜΑΤΙΚΕΣ ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΙΚΕΣ

• Ισοδυναμούν με ΟΥΣ – ΕΠΙΘ – ΑΝΤ   ισοδυναμούν με ΕΠΙΡ
• Χρησιμοποιούνται ως Υ- Α (σε Ρ)-  χρησιμοποιούνται ως ΠΡΟΣΔ (σε ονοματικό όρο της πρότασης εξάρτησης ) ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΙΚΟΙ ΠΡΟΣΔ
• Δε χωρίζονται με κόμμα από την κύρια πρόταση (στο Ρ της πρότασης εξάρτησης)

τόπου, χρόνου, αιτίας,

σκοπού, αναφοράς, προϋπό-

θεσης, αποτελέσματος

• Ειδικές

-εισάγονται με ότι, που, πως

-εξαρτώνται από Ρ λέω, δείχνω, δηλώνω,

γνωρίζω, νομίζω…

-χρησιμοποιούνται ως Α, Υ (σε απρόσωπα Ρ),

Επεξηγήσεις (σε ΟΥΣ) π. χ. Είπε ότι θα τους βοηθήσει

• Βουλητικές

-εισάγονται με να

-εξαρτώνται από Ρ πρέπει, θέλω, μπορώ,

ζητώ, οφείλω…

-χρησιμοποιούνται ως Α, Υ, Επεξηγήσεις π. χ. Ζήτησε να έρθει μαζί μας

• Ενδοιαστικές

-εισάγονται με μη, να μη, μήπως

εκφράζουν ενδοιασμό, φόβο

-εξαρτώνται από Ρ φοβάμαι, ανησυχώ, φυλάγομαι…

-χρησιμοποιούνται ως Α, Υ, Επεξηγήσεις π. χ. Φοβάμαι μήπως αργήσω

• ( πλάγιες ερωτηματικές)

Γ. ΠΟΛΥΣΗΜΙΑ ΛΕΞΕΩΝ

Η ίδια λέξη έχει δύο ή περισσότερες σημασίες, που έχουν κάποια σχέση μεταξύ τους

π . χ. ρίζα φυτού

ανθρώπου (καταγωγή)

Δ. ΔΙΑΤΥΠΩΣΗ ΑΙΤΙΟΛΟΓΗΜΕΝΩΝ ΚΡΙΣΕΩΝ

Σαφήνεια, ακρίβεια, αιτιολόγηση, απόδειξη ορθότητας

……………………………………………………………………………………………………………

 Ρ : ρήμα, Υ: υποκείμενο, Α : αντικείμενο, ΠΡΟΣΔ : προσδιορισμός, ΟΥΣ : ουσιαστικό, ΕΠΙΘ : επίθετο, ΑΝΤ : αντωνυμία, ΕΠΙΡ : επίρρημα

ΕΝΟΤΗΤΑ 1

Ν . Ε. ΓΛΩΣΣΑ-Τ. Γ΄

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΕΝΟΤΗΤΑΣ

Β1. ΤΡΟΠΟΙ ΣΥΝΔΕΣΗΣ ΤΩΝ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ

1. ασύνδετο σχήμα : παρατίθεται απλώς η μία πρόταση κοντά στην άλλη χωρίς συνδετικές λέξεις

(γοργότητα και ζωηρότητα στο ύφος)

π. χ. Το ντουφέκι ανάβει, αστράφτει, λάμπει, κόφτει το σπαθί.

2. παρατακτική σύνδεση : παρατάσσει κατά σειρά και συνδέει με παρατακτικούς συνδέσμους δύο ή

περισσότερα ισότιμα στοιχεία του λόγου (λέξεις, φράσεις, προτάσεις)

π. χ. Αγωνίστηκε σκληρά και πέτυχε.

3. υποτακτική σύνδεση : συνδέει μη ισότιμες προτάσεις με υποτακτικούς συνδέσμους και μόρια ή

με αναφορικές αντωνυμίες & επιρρήματα και με ερωτηματικές αντωνυμίες.

π. χ. Αν χρειάζεται, ξαναδιαβάστε το κείμενο.

• ΠΑΡΑΤΑΚΤΙΚΗ ΣΥΝΔΕΣΗ.
  • κύρια πρόταση + κύρια πρόταση

π. χ. κάθισε και περίμενε

• Δευτερεύουσα πρόταση + δευτερεύουσα πρόταση ίδιου είδους

π. χ. Όταν προσέχει και όταν ακούει, καταλαβαίνει αμέσως.

• ΥΠΟΤΑΚΤΙΚΗ ΣΥΝΔΕΣΗ
• κύρια πρόταση + δευτερεύουσα πρόταση

π. χ. Ήταν πολύ αργά, όταν ξεκινήσαμε.

• δευτερεύουσα πρόταση + δευτερεύουσα πρόταση ανόμοιου είδους

π. χ. Όταν με πείσεις ότι ξέρεις τι κάνεις, θα σε ακολουθήσω.

ΟΙ ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ

Α. ΠΑΡΑΤΑΚΤΙΚΟΙ	Β. ΥΠΟΤΑΚΤΙΚΟΙ
Συνδέουν όμοιες προτάσεις ή όρους	Εισάγουν δευτερεύουσες προτάσεις
συμπλεκτικοί : και, ούτε, μήτε, ουδέ, μηδέ αντιθετικοί : μα, παρά, αλλά, ωστόσο, όμως διαζευκτικοί : ή, είτε αποτελεσματικοί : λοιπόν, άρα, ώστε, επομένως	ειδικοί : που, πως, ότι (ειδικές) τελικοί : να, για να (τελικές) υποθετικοί : αν. άμα, σαν (υποθετικές) χρονικοί : .όταν, όποτε, καθώς, μόλις, πριν, ενώ, αφού, προτού (χρονικές) αιτιολογικοί : αφού, γιατί, επειδή (αιτιολογικές) συμπερασματικοί : ώστε, που (συμπερασματικές) διστακτικοί : μη(ν), μήπως (ενδοιαστικές) εναντιωματικοί : αν και, ενώ, μολονότι (εναντιωματικές)

Β2-3. ΟΙ ΕΠΙΛΟΓΕΣ ΣΤΙΣ ΣΥΝΔΕΣΕΙΣ ΤΩΝ ΠΡΟΤ. ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΣΤΟ ΛΟΓΟ

- Ο ομιλητής αποφεύγει τη χρήση συνδετικών λέξεων λόγος πιο άμεσος, γρήγορος,

(σελ. 18) ζωηρός - πρόχειρος

- Ο ομιλητής /συγγραφέας προσθέτει συνδετικές λέξεις λόγος πιο επίσημος, ακριβής,

φροντισμένος, οργανωμένος, κατανοητός – φλύαρος

Γ. ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ε πιλογή θέματος συγκέντρωση ερευνητικού υλικού διάρθρωση και συγγραφή εργασίας τελική θέση βιβλιογραφία (από βιβλίο, εγκυκλοπαίδεια, εργασία)

Δ. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ : η επιλογή της λέξης (σελ. 24)

Πώς διαδίδονται οι ψεύτικες ειδήσεις